UE ostrzega przed skutkami drogiej energii

Unia Europejska apeluje do rządów państw członkowskich o ostrożność w reagowaniu na rosnące ceny energii. Bruksela obawia się, że zbyt duże wydatki publiczne mogą pogłębić problemy finansowe i doprowadzić do kolejnego kryzysu gospodarczego.

Impulsem do wzrostu cen były amerykańskie ataki na Iran, które podniosły ceny ropy i gazu w Europie o około 60 procent. Pojawiły się też obawy o niedobory oleju napędowego i paliwa lotniczego. Zdaniem komisarza ds. energii Dana Jørgensena, taka sytuacja może przełożyć się na wyższą inflację i negatywnie wpłynąć na całą gospodarkę.

Komisja Europejska chce uniknąć powtórki z 2022 roku, gdy kryzys energetyczny doprowadził do wzrostu inflacji i zadłużenia państw. Dlatego naciska, by wprowadzane środki, takie jak dopłaty do energii, obniżki podatków czy limity cen, były ograniczone w czasie i skierowane tylko do najbardziej potrzebujących.

Niektóre kraje, w tym Włochy, Polska i Hiszpania, już obniżyły minimalnie podatki na paliwa. Jednocześnie pojawiają się postulaty, by złagodzić unijne zasady dotyczące pomocy publicznej i limitów budżetowych. Włochy sugerują większą elastyczność w stosowaniu reguł fiskalnych, zwłaszcza że ich deficyt ma wynieść 3,1 procent PKB.

Unijni urzędnicy podkreślają jednak, że przestrzeń do zwiększania wydatków jest dziś ograniczona. Po pandemii Covid 19 i wojnie w Ukrainie zadłużenie państw wyraźnie wzrosło. Wskaźnik długu publicznego w relacji do PKB wzrósł z 77,8 procent na koniec 2019 roku do 82,1 procent w trzecim kwartale ubiegłego roku.

Prezes Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde zaznacza, że pomoc powinna być dobrze ukierunkowana i tymczasowa. Zbyt szerokie działania mogą zwiększyć popyt i dodatkowo napędzić inflację.

Część państw proponuje też wprowadzenie ogólnoeuropejskiego podatku od nadzwyczajnych zysków firm energetycznych. Miałby on pomóc odciążyć gospodarkę i obywateli, podobnie jak rozwiązania zastosowane w 2022 roku.