Globalna niepewność najwyższa w historii

Globalna niepewność osiągnęła najwyższy poziom w historii pomiarów. Jak pokazuje World Uncertainty Index, obecna sytuacja przewyższa skalą wstrząsy po 11 września, wojnę w Iraku oraz załamanie rynków podczas pandemii COVID 19. W lutym 2026 roku wskaźnik ustanowił nowy rekord, co oznacza, że rządy, inwestorzy i rynki działają dziś w warunkach bez precedensu.

Indeks mierzy częstotliwość występowania pojęć związanych z niepewnością w raportach gospodarczych ponad 140 państw. Nie opiera się na danych rynkowych, lecz na analizie narracji ekonomicznych, dzięki czemu pokazuje, jak bardzo decydenci i analitycy obawiają się o przyszłość.

Skala obecnego wzrostu jest wyjątkowa. Po atakach z 11 września wskaźnik był wyższy o około 292 procent względem poziomu bazowego. W czasie wojny w Iraku wzrósł o 243 procent. Nawet podczas krachu wywołanego pandemią odnotowano wzrost rzędu około 103. Dzisiejszy poziom przewyższa te epizody.

Jednym z głównych czynników są napięcia w polityce handlowej, w tym powrót ceł wprowadzanych przez administrację Donald Trump. Nagłe zmiany utrudniają firmom planowanie kosztów i popytu, zaburzają łańcuchy dostaw oraz wpływają na ceny. Niepewność szybko rozlewa się poza granice jednego kraju.

Wysoka niepewność nie zawsze oznacza natychmiastowy kryzys, lecz zwykle prowadzi do większej zmienności. Ceny aktywów silniej się wahają, a kapitał szuka bezpieczniejszych przystani. W takich okresach rośnie też zainteresowanie kryptowalutami, które bywają postrzegane jako alternatywa wobec decyzji rządów. Nie gwarantuje to wzrostów, ale podtrzymuje debatę wokół aktywów niezależnych od państw.

Poza czynnikami czysto gospodarczymi rosną również napięcia militarne i geopolityczne w różnych częściach świata. Konflikty regionalne, zwiększone wydatki na zbrojenia oraz coraz ostrzejsza retoryka między państwami potęgują poczucie braku stabilności. Dla rynków oznacza to dodatkowe ryzyko, którego nie da się łatwo oszacować ani przewidzieć. W efekcie niepewność nie wynika już wyłącznie z polityki handlowej czy spowolnienia wzrostu, lecz także z obaw o bezpieczeństwo i możliwą eskalację sporów międzynarodowych.